اورکلاک چیست؟

اورکلاک چیست؟

اورکلاک چیست؟

اورکلاک یا به انگلیسی overclock)) به این معنی هست که ما کاری بکنیم که یک قطعه الکترونیکی با سرعت بیشتری کار کند. این که میگیم سرعت یعنی سرعت کلاک پالس قطعه را بیشتر کنیم. قطعاتی مانند پردازنده، کار گرافیک، رم یا مادربرد با کلاک پالس کار می کنند. به عنوان مثال وقتی می گن سرعت یک پردازنده 2.4 گیگاهرتز است در واقع این به این معنی است که این پردازنده می تواند در هر ثانیه 2 میلیارد و 400 میلیون دستورالعمل را پردازش کند و این یعنی کلاک پالس این پردازنده 2 میلیارد و 400 میلیون بار در ثانیه نوسان داره.

توی هر کلاک پالس یک دستورالعمل یا بخشی از آن پردازش میشه و این به این معنی است که هرچی سرعت کلاک پالس بیشتر باشه پردازنده با سرعت بیشتری می تونه کار خودشو انجام بده یعنی یک پردازنده 2.9 گیگاهرتزی سرعت بیشتری نسبت به یک پردازنده 2.4 گیگاهرتزی دارد. 

تمام قطعاتی که از کارخانه بیرون می آیند روی یک کلاک پالس مشخصی تنظیم شدند. بعضی سازنده ها اون رو قفل می کنند و اجازه نمی دهند که اون رو دست کاری کرد اما بعضی ها هم به کاربر اجازه می دهند که بتونه سرعت کلاک رو افزایش بده. به این عمل می گویند اورکلاک، یعنی ما سرعت کلاک رو افزایش میدهیم تا سیستم با سرعت بیشتری کار کند.

اورکلاک چگونه کار می کند؟ 

قبلا، زمانی که سرعت پردازنده ها کم بود تمام قطعاتی که روی مادربرد قرار داشتن توسط یک قطعه به نام کلاک ژنراتور با هم هماهنگ می شدن. یعنی یک قطعه بود که کلاک رو تولید می کرد و اون رو به قطعات الکترونیکی می رسوند اما با پیشرفت تکنولوژی و افزایش سرعت پردازنده ها دیگه اون قطعه نمی تونست سرعت بالای پردازنده رو ساپورت کنه به همین دلیل سازندگان یک مدار تولید تعبیه کردن که مقدار تولید کلاک پالس رو چند برابر کرد. به این سیستم می گن سی پی یو مالتی پلایر (cpu multiplier) این مالتی پلایر رو معولا با یک عدد مثل 10 یا 15 یا 20 مشخص می کنند. هر چه قدر مقدار این عدد بیشتر باشه سرعت سی پی یو هم بیشتر میشه. به عنوان مثال سرعت کلاک تولیدی 100 مگاهرتز است و این عدد را در 20 ضرب می کنند و میشه 2 گیگاهرتز. اینجوری مقدار سرعت سی پی یو به دست می  آید. این عدد همان عددی است که در مشخصات سی پی یو هم آن را می نویسند.

مزایای اورکلاک:

مهم ترین مزیت اورکلاک این است که می تواند سرعت کلاک پالس یک قطعه رو افزایش بده و عملکرد اون رو بیشتر کنه اما منتظر یک معجزه نباشید چون اورکلاک همونطور که از اسمش پیداست فقط برای کلاک پالس قطعه استفاده می شود.

مزیت دوم اینه که شاید بتوانید مقداری در هزینتون صرفه جویی کنید البته اگر حوصله ی آن رو داشته باشید. شما می توانید با پول کمتر یک سی پی یو ضعیف تر بگیرید و آن را اورکلاک کنید و بعد با اضافه پول یک سیستم خنک کننده بگیرید. مثلا اگر قیمت یک پردازنده سریع 1 میلیون تومان باشد شما می توانید با 700 هزارتومان یک سی پی یو ضعیف تر اما با قابلیت اورکلاک بگیرید و با 100 تا 200 هزارتومان یک خنک کننده خوب بگیرید البته باید بهتون بگم که سرعت پردازنده چند برابر نخواهد شد و این روش خیلی خوب نیست اگر حوصلش رو داشته باشید چون دردسر زیاد دارد.

معایب اورکلاک:

اولین عیب اورکلاک اینه که شما وقتی اورکلاک رو انجام می دی یعنی اینه سرعت کلاک پالس رو بیشر کردی و افزایش کلاک پالس باعث افزایش مقدار ولتاژ میشه و ولتاژ بیشتر باعث افزایش گرما در قطعه میشه و گرما هم عمر قطعات الکترونیکی رو کم می کنه پس باید مراقب دمای سیستم خود باشید.

ایراد بعدی اینه که در بعضی مواقع ممکنه که یک قطعه به خاطر گرما ارور بده یا دستور رو درست پردازش نکنه و این اتفاق باعث ایجاد باگ و خطا در قطعه میشه و ممکنه حتی شما مجبور بشید که قطعه رو عوض کنید.

مشکل آخر این است که بعضی شرکت ها گارانتی محصول خود را بدون اورکلاک در نظر می گیرن یعنی اگه قطعه شما در اثر اورکلاک کردن چیزیش بشه مسئولیتش پای خودتونه.

آندرکلاک چیست؟

یک عمل دیگه هم مثل اورکلاک وجود داره با این تفاوت که برعکس اون عمل می کنه یعنی اگر اورکلاکینگ سرعت کلاک رو افزایش می ده آندرکلاک سرعت کلاک رو کاهش میده. این عمل معمولا برای کاهش توان مصرفی افزایش عمر باتری استفاده میشه. این عمل معمولا برای دستگاه هایی با باتری کار می کنند مورد استفاده قرار میگره تا بازدهی باتری را بیشتر کنند. چون کاهش و افزایش کلاک برابر است با کاهش و افزایش ولتاژ و هرچه ولتاژ بیشتر باشد میزان مصرف هم بالاتر میرود.

چه قطعاتی اورکلاک می شوند؟

از نظر علمی و فنی، هر قطعه ای که با کلاک پالس کار می کنه و قطعات داخلیش با کلاک با هم هماهنگ میشن قابلیت اورکلاک را دارند.

معمولا داخل کامپیوتر چهار قطعه پردازنده، کارت گرافیک، رم و ماردبورد رو اورکلاک می کنند. البته منظور از مادربورد چیپست های مادربورد است.

بعضی از پردازنده های اینتل و amd  مخصوص اورکلاک طراحی شدند و معمولا با یک پسوند مشخص می شوند. مثلا در پردازنده های اینتل، سی پی یو هایی که پسوند k  دارند مخصوص اورکلاک هستند. حرف k به این معنی است که اون پردازنده unlocked  هستش یعنی شما می تونید از طریق تغییر دادن fsb  (کلاک پایه) یا مالتی پلایر پردازنده رو اورکلاک کنید. 

پردازنده K

نکات مهم درباره ی اورکلاک

اورکلاک نرم افزار خاصی نداره و می توانید از طریق بایوس مالتی پلایر یا fsb  رو تغییر بدین.

نکته ی بعد بحث خنک کردن سیستم است. یعنی شما نمی توانید با همون سیستم خنک کننده ی معمولی بعد از اورکلاک هم کار کنید چون کلاک سی پی یو زیاد میشه و گرمای اون قطعه هم بالا میره  و نمیشه اون رو خنک کرد. بهترین راه برای خنک کردن استفاده از سیستم خنک کننده ی واترکولینگ یا همون خنک سازی از طریق آب هستش.

واترکولینگ 

اگر سیستم خنک کننده ی خوبی نداشته باشین قطعه ی اورکلاک شده ناپایدار میشه و  ممکنه که صفحه ی ابی مرگ بیاد یا سیستم پشت سرهم ری استارت بشه

حتی اگر سیستم ها قطعات شبیه به هم داشته باشن باز هم ممکنه نتیجه اورکلاک دو سیستم شبیه به هم نباشه به دلیل اینکه هیچ قطعه ای دقیقا مثل قطعه ی دیگه ساخته نمیشه شاید شبیه به هم کار کنن اما از نظر مشخصات فنی ممکن است که بعضی تفاوت های خیلی جزئی با هم داشته باشند که باعث میشه نتیجه ی اورکلاک تفاوت داشته باشه.

در اورکلاک بقیه ی قطعات هم نقش دارند مثلا اگر یک هارد hdd  داشته باشین و سیستم رو اورکلاک کنین ممکن است که تفاوت چندانی مشاهده نکنین اما اگر هارد ssd  داشته باشین اونوقت نتیجه ی اورکلاک خودش رو خیلی بهتر نشون میده.

ممکن است قطعه ای وجود داشته باشد که  3 فاکتور اصلی برای اورکلاک داشته باشد. بعضی قطعات مثل کارت گرافیک ممکن است که 3 تا مسیر ارتباطی داشته باشن. اگر کلاک هر کدوم از این مسیر های ارتباطی رو افزایش بدیم اورکلاک انجام میشه اما نکته ی مهم این است که ممکن است که از یکی از این دو مسیر رو بتونیم از طریق خود قطعه کنترل کنیم و یکی از این مسیر ها رو از طریق خود مادربورد.

درنهایت باید بهتون توصیه کنم که اگر یک کاربر حرفه ای نیستید یا خیلی حال و حوصله ندارید به سراغ اورکلاک نروید. خیلی ممنون که تا آخر این مقاله همراه استوک مستر بودید.